«Оберіг» тізілімі: деректерді тексеру және қызметкерлердің әскери есебін жүргізу

Украина заңнамасына сәйкес, «Оберіг» тізілімінде Украина азаматтары — әскерге шақырылушылар, әскери міндеттілер және резервшілер туралы жеке әрі қызметтік деректер сақталады. Кәсіпкер өз мәліметтерін «Резерв+» арқылы немесе Тізілімді жүргізетін органға жүгініп тексере алады. Қате табылса, қай мәліметті түзету керегін анықтап, дұрыс мәліметті растайтын құжаттарды дайындаңыз да, осы жағдайға арналған қолжетімді сервис арқылы немесе тиісті органға өтініш беріңіз.

Заңды тұлға болып табылатын жұмыс беруші қызметкерді жұмысқа қабылдағанда оның әскери есеп құжаттарын тексереді, жеке әскери есебін жүргізеді және өзгерістер туралы хабарлау мерзімдерін сақтайды. Электрондық дерек алмасу осы міндеттерді орындауға көмектеседі, ал кәсіпорын тізімдер мен жеке есеп құжаттарын жүргізуді жалғастырады. Жеке кәсіпкер үшін Украина Министрлер Кабинетінің № 1487 қаулысымен бекітілген Әскерге шақырылушылардың, әскери міндеттілердің және резервшілердің әскери есебін ұйымдастыру және жүргізу тәртібі (бұдан әрі — № 1487 тәртіп) қызметкерлердің жеке әскери есебін жүргізу жөніндегі дәл сондай міндетті тікелей белгілемейді. Жұмыс берушінің деректерге қол жеткізуі белгіленген рәсімдермен және есеп жүргізу мақсатымен шектеледі.

«Оберіг» деген не және Тізілім кімдерге қатысты

«Оберігтің» ресми атауы — Әскерге шақырылушылардың, әскери міндеттілердің және резервшілердің бірыңғай мемлекеттік тізілімі. № 1951-VIII заңның 1–3-баптарына сәйкес, ол азаматтарды сәйкестендіруге және әскери есеп жүргізуге, әскери құрамаларды жасақтауға ақпарат беруге, сондай-ақ азаматтарға әскери міндетін орындауына қатысты мәлімет ұсынуға арналған. Әскери есеп құжаттары Тізілім құралдарын пайдалана отырып рәсімделеді.

Украина азаматының Тізілімге енгізілуі оның әскери есептегі мәртебесіне байланысты. «17 мен 60 жас аралығындағы барлық ер адам» деген тұжырым Тізілімнің заңда белгіленген мақсаты мен оған кіретін адамдар тобын толық қамтымайды. Атап айтқанда, Украинаның «Әскери міндет және әскери қызмет туралы» № 2232-XII заңының 1 және 37-баптарында көрсетілген жағдайларда әйелдер де әскери есепке алынады.

• Медициналық немесе фармацевтикалық мамандық алған, денсаулығы мен жасы бойынша әскери қызметке жарамды әйелдер әскери міндеттілер есебіне қойылуға тиіс.
• Украина Қорғаныс министрлігі бекіткен тізім бойынша әскери есеп мамандықтарымен сабақтас өзге мамандығы немесе кәсібі бар әйелдер денсаулығы мен жасы бойынша жарамды болса, өз қалауы бойынша осындай есепке алынады.
• Заң әйелдерді базалық әскери қызметке ерікті түрде жіберер алдында әскерге шақырылушылар есебіне қоюды да көздейді.

Жұмыс беруші үшін қызметкер әйелдің білімі маңызды, тіпті ол сатушы немесе әкімші болып жұмыс істесе де. № 1487 тәртіптің 51-тармағына сәйкес, кәсіпорын басшысы әскери есепте тұрмаған, медициналық немесе фармацевтикалық білімі бар қызметкер әйелдер туралы тиісті аумақтық жасақтау және әлеуметтік қолдау орталығына (украинша «територіальний центр комплектування та соціальної підтримки», қысқартылған атауы — ТЦК және СП) хабарлайды.

№ 1951-VIII заңның 13-бабы дерекқорды бастапқы қалыптастыру тәртібін бөлек реттейді: белгіленген мемлекеттік органдар заңға сәйкес әскери есепке алынуға жататын, 60 жасқа толмаған Украина азаматтары туралы деректерді береді. Әскерге шақырылушылар, әскери міндеттілер немесе резервшілер қатарына жатпайтын адамдар туралы мәліметтер белгіленген тәртіппен жойылуға тиіс. Бұл рәсімді бұрыннан жасалған есеп жазбаларын жүргізу ережелерінен бөлек қарастыру керек.

«Оберігті» кім жүргізеді және деректерге кім қол жеткізе алады

№ 1951-VIII заңның 5-бабына сәйкес, Тізілімнің иеленушісі әрі әкімшісі — Украина Қорғаныс министрлігі, ал басқарушысы — Украина Қарулы Күштерінің Бас штабы. Заңда Тізілімді басқару және жүргізу органдары, соның ішінде тиісті ТЦК және СП, Қорғаныс министрлігі, Украина Қарулы Күштерінің әскери қызметке іріктеу орталықтары, Украина Қауіпсіздік қызметінің (украинша «Служба безпеки України», қысқартылған атауы — СБУ) органдары және барлау органдарының тиісті бөлімшелері белгіленген. СБУ мен барлау органдары өз құзыреті шегінде өз органдарында немесе бөлімшелерінде әскери есепте тұрған адамдардың деректерімен жұмыс істейді.

«Оберігтегі» адам туралы ақпарат құпия болып саналады. Заң уәкілетті органдарға өз құзыреті шегінде қол жеткізуге, ал азаматтарға сәйкестендіруден кейін өз мәліметтерін көруге құқық береді. Бұл нормалар тегі бойынша басқа адамның жазбаларын ашық іздеуге мүмкіндік бермейді.

Заңды тұлға қызметкерлері туралы белгіленген мәліметтерді «Дія» порталы арқылы салыстырып тексеру тәртібімен ала алады және техникалық мүмкіндік болса, жеке есеп кабинетін пайдалана алады. № 1487 тәртіптің 28-1-қосымшасында көзделген «Дія» порталы арқылы электрондық салыстырып тексеру ережелері СБУ мен барлау органдарында есепте тұрған әскери міндеттілер мен резервшілерге қолданылмайды. 28-1-қосымшаның 3-тармағына сәйкес, уәкілетті тұлғаның заңды тұлға атынан әрекет ету құқығы болуы керек. Бұл құқық Украинаның заңды тұлғалар, жеке кәсіпкерлер және қоғамдық құрылымдар туралы бірыңғай мемлекеттік тізіліміндегі мәліметтермен расталуға тиіс.

Басшы немесе осындай уәкілетті тұлға жауапты қызметкер жасаған әрі қол қойған деректерді алу туралы, 28-1-қосымшаның 8-тармағындағы есеп деректерін өзгерту туралы және салыстырып тексеру жүргізу туралы хабарламаларға қосымша қол қояды. Осы қосымшаның 5-тармағында адамның жұмыспен қамтылуы туралы ақпаратты қосу немесе жою жөніндегі хабарламаға жауапты қызметкер, басшы немесе уәкілетті тұлға қол қоятыны көзделген. Қол қоюшылар өздерінің білікті электрондық қолтаңбасын (БЭҚ) немесе білікті сертификатқа негізделген жетілдірілген электрондық қолтаңбасын пайдаланады.

Кәсіпорынның Украина кәсіпорындары мен ұйымдарының бірыңғай мемлекеттік тізіліміндегі коды (тізілімнің украинша қысқартылған атауы — ЄДРПОУ) немесе электрондық салыстырып тексеруге арналған техникалық мүмкіндігі болмаса, ол № 1487 тәртіптің 46-тармағына сәйкес салыстырып тексереді. Мәліметтер тізімі мен әрекет ету тәртібі № 1487 тәртіптің 34-тармағында және 28-1-қосымшасында белгіленген. Мұндай қол жеткізу еңбек қатынастарына және кәсіпорынның міндеттерін орындауына байланысты.

Украина Қорғаныс министрлігінің түсіндіруінше, жүйе деректерге қатысты әрекеттердің уақытын, пайдаланушыны, әрекеттің немесе сұраудың мазмұнын және нәтижесін тіркейді. Әр пайдаланушының қандай деректерге қол жеткізе алатыны оның өкілеттігіне қарай белгіленеді. Кәсіпорында әскери есепке жауапты қызметкер өзіне берілген өкілеттіктер мен электрондық сәйкестендіру құралдарын пайдаланады.

Тізілімде қандай деректер бар және олар қайдан алынады

№ 1951-VIII заңның 6–8-баптарында Тізілімге енгізілуі мүмкін жеке және қызметтік деректер белгіленген. Өз жазбаңызды түсіну және кадр құжаттарын тексеру үшін мына санаттарды ажыратып қараған жөн.

Бұлар — негізгі санаттар. Толық тізім заңның 7 және 8-баптарында берілген. Мемлекеттік Тізілімдегі деректер көлемі жұмыс берушінің кадр жұмысы үшін жинай алатын мәліметтер көлемін айқындамайды.

Заңның 13 және 14-баптарында азаматтың өзінен ақпарат алу және мемлекеттік жүйелер арасында электрондық дерек алмасу көзделген. Атап айтқанда, салық органы заңда белгіленген жұмыспен қамту туралы мәліметтерді және салық төлеушінің есептік картасының тіркеу нөмірін (украинша «реєстраційний номер облікової картки платника податків», қысқартылған атауы — РНОКПП) береді. Украина Зейнетақы қоры жұмыспен қамтылу, мамандық бойынша жұмыс тәжірибесі және мүгедектік туралы мәліметтерді береді. Басқа дереккөздер құжаттар, тұрғылықты жер, білім, медициналық тексеру нәтижелері және өзге мән-жайлар туралы заңда көзделген деректермен қамтамасыз етеді.

Егер Тізілімге мәлімет берген бастапқы жүйеде қате болса, оны түзету үшін тиісті мемлекеттік орган нақтыланған ақпарат беруі керек. Сондықтан өтініш бергенде қате мәлімет қай дереккөзде тұрғанын анықтаған жөн.

Кәсіпкер немесе қызметкер өз жазбасын қалай тексере алады

№ 1951-VIII заңның 9-бабы адамға Тізілімге енгізілген-енгізілмегені және өзі туралы қандай мәліметтер енгізілгені жөнінде ақпарат алуға құқық береді. Украина Қорғаныс министрлігі бұл ақпаратты «Резерв+» арқылы, техникалық мүмкіндік болған жағдайда «Дія» порталы арқылы немесе адам әскери есепте тұрған аудандық не қалалық ТЦК және СП-ға немесе оның бөлімшесіне жазбаша сұрау салу арқылы тегін алуға болатынын растайды.

Әскери есеп қағидаларының 1-тармағының 10-тармақшасы әскерге шақырылушыларды, әскери міндеттілерді және резервшілерді өздерінің дербес деректерін тиісті ТЦК және СП-ның, СБУ органының немесе барлау органының бөлімшесінің есеп деректерімен кемінде бес жылда бір рет салыстырып тексеруге міндеттейді.

«Резерв+» арқылы өз бетіңізше тексеру үшін қолданбаның ресми нұсқаулығын орындаңыз.

1. Ресми қолданбаны орнатыңыз. Әзірлеуші ретінде Украина Қорғаныс министрлігі көрсетілгенін тексеріңіз. Ресми нұсқаулыққа сәйкес, қолданбаны Android 7 немесе одан кейінгі нұсқасы, не iOS 13 немесе одан кейінгі нұсқасы орнатылған құрылғыда пайдалануға болады.
2. BankID арқылы банктік электрондық сәйкестендіруден өтіңіз. BankID — банк арқылы адамның жеке басын электрондық түрде растайтын жүйе. Ол үшін банк шоты және банктің қолданбасына немесе жеке кабинетіне қолжетімділік қажет. Жүйеге жазба иесінің өзі кіреді.
3. Байланыс деректерін тексеріңіз. Қолданба банктегі ақпаратты автоматты түрде толтыруы мүмкін. Қолданыстағы телефон нөмірі мен қазіргі тұратын мекенжайыңызды көрсетіңіз; осы үдерісте электрондық пошта мекенжайын көрсету міндетті емес. Өзгертілген байланыс деректерін қолданба ұсынған тәсілмен растаңыз.
4. Есеп деректері алынғанша күтіңіз. Байланыс деректерін растағаннан кейін қолданбаға қайта кіру үшін құпия код жасаңыз. Содан соң қолданба «Оберіг» тізіліміне сұрау жіберіп, операцияның аяқталғаны туралы хабарлайды. Қолданбаға ақпараттың келуін біраз уақыт күту қажет болуы мүмкін.
5. Құжаттағы толық ақпаратты ашыңыз. Жеке деректерді, есеп түрі мен санатын, есепке алатын органды, әскери атақ пен мамандықты, жаңартылған күнді және құжаттың қолданылу мерзімін тексеріңіз. Құжатта әскерге шақыруды кейінге қалдыру, жұмылдыру бойынша шақыруды кейінге қалдыруға негіз болатын бронь немесе әскери есеп қағидаларын бұзу туралы мәліметтер көрсетілсе, оларды да тексеріңіз.
6. Нақты сәйкессіздікті жазып алыңыз. Өтініште қай өрістің қате екенін, онда не көрсетілуі керегін және оны қандай құжат растайтынын нақтылаңыз.

Ресми нұсқаулыққа сәйкес, электрондық әскери есеп құжатының заңды күші қағаз құжатпен бірдей. Тексеру үшін құжат иесі оны ашып, мәліметтерді сканерлеп оқуға арналған графикалық кодты — QR-кодты көрсетеді. Қолданбада «Нақтылау қажет» мәртебесі көрсетілсе, электрондық құжат пен QR-код жасалмайды; пайдаланушы Тізілімдегі деректерді көріп, тиісті өтініш беру арнасы арқылы себебін анықтауы керек.

Өз деректеріңіз туралы жазбаша сұрау салуда нені көрсету керек

Украина Қорғаныс министрлігінің түсіндірмесіне сәйкес, сұрау салуда тегіңізді, атыңызды және бар болса әкеңіздің атын, туған күніңіз бен туған жеріңізді, тұрғылықты немесе уақытша тұратын жеріңізді, бар болса салық төлеушінің есептік картасының тіркеу нөмірін (РНОКПП) және Украина азаматы паспортының деректемелерін көрсету керек. Телефон нөмірі мен электрондық пошта мекенжайын бар болса жазыңыз.

Практикалық ұсыныс: Тізілімге енгізілгеніңіз туралы және онда өңделетін өзіңізге қатысты мәліметтер туралы ақпарат беруді бөлек сұраңыз. Сұрау салудың көшірмесі мен оны жібергеніңізді растайтын құжатты сақтаңыз. № 2297-VI заңның 8-бабының екінші бөлігінің 4-тармағына сәйкес, заңда көзделген ерекше жағдайларды қоспағанда, дербес деректердің өңделетіні және олардың мазмұны туралы жауап сұрау салу түскен күннен бастап күнтізбелік 30 күннен кешіктірілмей беріледі. Белгіленген мерзімде жауап болмаса, сұрау салудың берілгенін растайтын құжат шағымыңызды негіздеуге көмектеседі.

«Оберіг» тізіліміндегі қатені қалай түзетуге болады

№ 1951-VIII заңның 9-бабына сәйкес, Тізілімді жүргізетін тиісті органға жазбаның заңсыз енгізілгені немесе енгізілмегені туралы, сондай-ақ дәйексіз мәліметтерді түзету жөнінде негізделген өтініш беруге болады. Дәйексіз деректерді өзгертуді талап ету құқығы № 2297-VI «Дербес деректерді қорғау туралы» заңның 8-бабында да бекітілген.

1. Өтініште қандай қатені түзету қажет екенін көрсетіңіз. Мысалы, тегіңіз қате жазылғанын, өзіңіз туралы жазба жоқ екенін немесе әскери қызмет өткеруіңіз туралы мәлімет көрсетілмегенін түсіндіріңіз.
2. Растайтын құжаттарды жинаңыз. Нақты қатеге қатысты және дұрыс мәліметті анықтауға мүмкіндік беретін құжаттарды таңдаңыз.
3. Қолдануға болатын түзету тәсілін таңдаңыз. «Резерв+» ресми нұсқаулығында «Деректер табылмады» және «Мен әскери қызметшімін, бірақ әлі де есепте тұрмын» жағдайларына арналған онлайн сұраулар сипатталған.
4. Басқа сәйкессіздіктер бойынша Тізілімді жүргізетін органға жүгініңіз. Украина Қорғаныс министрлігі адам есепте тұрған органға өтініш беруге кеңес береді. Қате деректі басқа орган енгізсе, өтініш дәл сол органға беріледі. Тізілімді жүргізетін орган басқа мемлекеттік жүйеден келген қате мәліметті сол жүйеге жауапты мемлекеттік орган ұсынған нақтыланған ақпарат негізінде түзетеді.
5. Өтініш бергеніңізді растайтын құжатты сақтаңыз. Электрондық сұрау салу үшін оны жіберу немесе қабылдау туралы қолжетімді хабарламаны сақтаңыз; жазбаша өтініш үшін қабылданғаны туралы белгісі бар көшірмені немесе жеткізілгенін растайтын құжатты сақтаңыз.
6. Нәтижесін тексеріңіз. Өзгерістер енгізілгені туралы хабар алғаннан кейін өзекті мәліметтерді қайта алып, түзетілген өрісті салыстырып тексеріңіз.

Егер қазір әскери қызметте жүрсеңіз, бірақ бұл мәлімет Тізілімде көрсетілмесе, «Резерв+» нұсқаулығына сәйкес, сұрауда сізді әскери қызметке шақырған ТЦК және СП-ны, әскери бөлімнің атауын көрсетіп, жағдайды қысқаша сипаттаңыз. «Деректер табылмады» жағдайында қолданба пайдаланушы растайтын сұрау салуды қалыптастырады. Сұрау алынғаннан кейін мәліметтер тексеріледі; өзгерістер расталған жағдайда хабарлама келеді.

«Резерв+» пайдаланушыға нақты белгіленген қызметтер мен жаңартуға арналған өрістерді ұсынады. Пайдаланушы тек қолжетімді қызмет қарастырған өрістерді ғана өз бетінше жаңарта алады. Басқа жеке және қызметтік мәліметтерді түзету үшін тиісті тәртіппен сұрау салу немесе өтініш беру қажет. Сіз сұрау жібергеннен кейін тиісті орган оны қарайды. Жауап алған соң, деректердің түзетілгенін тексеріңіз.

№ 1487 тәртіптің 23-тармағына сәйкес, тұрғылықты мекенжай мен басқа жеке деректер өзгерсе, тиісті органдарға жеті күн ішінде хабарлау керек. Әскери есеп қағидаларының 1-тармағының 8-тармақшасы тұрғылықты немесе уақытша тұратын жер, телефон нөмірі және электрондық пошта мекенжайы өзгерген жағдайда электрондық кабинет арқылы немесе жеке барып хабарлауды бөлек қарастырады; электрондық кабинет арқылы бұл деректерді жеті күнде бір реттен жиі емес хабарлауға болады. СБУ мен барлау органдарында есепте тұрған адамдар тиісті органға жүгінеді.

Кәсіпорын қандай міндеттерді атқарады және жеке кәсіпкер нені ескеруі керек

№ 2232-XII заңның 34-бабының бесінші бөлігі жұмыс орнында жеке әскери есеп жүргізу міндетін онда аталған органдардың, кәсіпорындардың, мекемелер мен ұйымдардың басшыларына жүктейді. № 1487 тәртіптің 8, 14 және 16-тармақтарында бұл міндет толығырақ түсіндірілген. Кәсіпорынның жеке меншік нысаны немесе қызметкерлер санының аз болуы өздігінен оны есеп жүргізу міндетінен босатпайды.

34-тармаққа сәйкес, кәсіпорын әскери есепке жауапты тиісті органның талабы бойынша өзі жеке әскери есебін жүргізетін қызметкерлер туралы мәліметтерді де ұсынады. Бұл тармақ кәсіпорынды № 1487 тәртіпті бұзатын лауазымды тұлғалар және Әскери есеп қағидаларын бұзатын әскерге шақырылушылар, әскери міндеттілер мен резервшілер туралы тиісті ТЦК және СП-ға, СБУ органына немесе барлау органының бөлімшесіне үнемі хабарлап отыруға міндеттейді. Кәсіпорын қызметкерлерге шақыру туралы хабарлау жөнінде өкім алса, басшы 47-тармаққа сәйкес бұйрық шығарып, қызметкерлерді онымен таныстырады.

Әр қызметкер бұйрықпен танысқанын өзі қол қойып растайды. Қашықтан немесе үйден жұмыс істейтін, уақытша еңбекке жарамсыз, демалыста немесе іссапарда жүрген қызметкерлерге кәсіпорын хабарламаны тапсырысты пошта жөнелтілімімен жібереді. Жөнелтілімге ішіндегі құжаттардың тізімдемесі қоса беріледі және оның табысталғаны туралы хабарлама алу көзделеді. Кәсіпорын бұйрықтың көшірмесі мен қызметкерлерге хабарланғанын растайтын құжаттарды тиісті органға үш күн ішінде жолдайды. Қолда шақырту қағаздары болса, олар қызметкерлерге тапсырылады. Уақытша еңбекке жарамсыз қызметкерлер, сондай-ақ демалыста немесе іссапарда жүргендер туралы тиісті органға бұйрықтардан үзінді көшірмелерді қоса тіркеп, жазбаша хабарлайды.

Басшы хабарлау нәтижесін және қызметкерлердің шақыру бойынша келуін бақылауды қамтамасыз етеді.

Басшы кадр қызметінің қызметкерін әскери есеп жүргізуге жауапты етіп тағайындайды. Кадр қызметіне арналған штаттық бірлік болмаса, бұл міндеттерді қызметкерлер есебін жүргізетін адамға жүктейді. Егер кәсіпорында әскери есепте 500-ден аз адам болса, № 1487 тәртіптің 10-тармағы бұл міндеттерді кадр қызметкеріне жүктеп, оған лауазымдық жалақысының 50 пайызынан аспайтын мөлшерде қосымша ақы төлеуді қарастырады. Жауапты қызметкерлер санын 9–11-тармақтар бойынша 1 қаңтардағы есепте тұрған адамдар санына қарай анықтайды. Жауапты қызметкер әскери есеп инспекторына қойылатын біліктілік талаптарына сай болуы керек.

Кәсіпорын жыл сайын 1 қазанға дейін оның біліктілігін арттыру қажеттілігін анықтап, кемінде бес жылда бір рет оқуын қамтамасыз етеді. 12-тармаққа сәйкес, тиісті қызмет түріне лицензиясы бар білім беру ұйымдары оқытуды шарт негізінде жүргізеді. Оқу орнын таңдағанда оның даярлау бағдарламасы Украина Қарулы Күштерінің Бас штабымен келісілгенін де тексеріңіз: оқу орны бағдарламаларын әр екі жыл сайын осы органмен келісуге тиіс. 13-тармаққа сәйкес, басшы немесе басқа жауапты адамдар тағайындалғаны не жұмыстан босатылғаны туралы тиісті аудандық немесе қалалық ТЦК және СП-ға бұйрық шыққан күннен бастап жеті күн ішінде хабарлайды.

№ 2232-XII заңның 34-бабы мен № 1487 тәртіпте жеке кәсіпкер қызметкерлердің жеке әскери есебін жүргізуге міндетті жұмыс берушілердің жеке санаты ретінде тікелей аталмаған. Сондықтан осы тәртіпте көзделген тізімдерді, салыстырып тексеруді және кәсіпорынға арналған хабарламаларды жалдамалы қызметкерлері болғаны үшін ғана жеке кәсіпкерге автоматты түрде қолдануға болмайды. Жеке кәсіпкер жұмыс беруші ретінде еңбек шартын жасасу үшін заңнама талап ететін құжаттарды да тексереді. Украинаның Еңбек туралы заңдар кодексінің 24-бабына сәйкес, азамат заңнамада көзделген жағдайларда тиісті әскери есеп құжатын ұсынады. Кәсіпкер өзінің әскери есепке қатысты міндеттерін азамат мәртебесіне сай орындайды, ал өзі иеленетін дербес деректерді қорғауды № 2297-VI заңның 24-бабына сәйкес жеке қамтамасыз етеді.

Заңды тұлға жұмысқа қабылдау кезінде құжаттарды қалай тексереді

Әскерге шақырылушылар, әскери міндеттілер немесе резервшілер санатына жататын азаматтарға қатысты № 1487 тәртіптің 34-тармағы әскери есеп құжатын және ондағы мәліметтердің Тізілімдегі деректерге сәйкестігін тексеруді көздейді. Бұл тексеруді жұмысқа қабылдамас бұрын ұйымдастырыңыз.

1. Құжатты және оның иесін тексеріңіз. Әскери есеп Украина азаматы паспорты мен әскери есеп құжатындағы деректер негізінде жүргізіледі.
2. Мәліметтердің өзектілігін тексеріңіз. Салыстырып тексеру үшін ұлттық қауіпсіздік және қорғаныс саласындағы электрондық жария қызметтердің мемлекеттік веб-порталы арқылы, соның ішінде «Резерв+» қолданбасында немесе «Дія» порталында қалыптастырылған электрондық әскери есеп құжатын пайдаланыңыз. Құжат жұмысқа қабылдау күнінің алдындағы 72 сағат ішінде қалыптастырылған болуы керек. Техникалық мүмкіндік болса, тексеруді жеке есеп кабинеті арқылы жүргізуге болады.
3. Арнайы тәртіпті ескеріңіз. Украина Қауіпсіздік қызметі мен барлау органдарында есепте тұрған әскери міндеттілер мен резервшілер үшін осы рәсім бойынша қағаз құжаттағы мәліметтердің Тізілім деректеріне сәйкестігі тексерілмейді.
4. Азаматтың әскери есепте тұрғанын растаңыз. 34-тармаққа сәйкес, адам тиісті аумақтық жасақтау және әлеуметтік қолдау орталығында, СБУ органында немесе барлау органының бөлімшесінде есепке алынғаннан кейін оны жұмысқа қабылдауға және жеке есепке қоюға болады.
5. Қызметкерді Әскери есеп қағидаларымен таныстырып, танысқанын растау үшін оның өзі қол қоюын қамтамасыз етіңіз. Қызметкердің қолы қойылған растауды тиісті есеп құжаттарымен бірге сақтаңыз.
6. Мәліметті есепке енгізіп, хабарлама жіберіңіз. Тізімдер мен әскери есеп органына жіберілетін хабарлама үшін белгіленген бөлек мерзімдерді сақтаңыз.

Практикалық ұсыныс: жұмысқа шығу күнін келісер алдында үміткерге құжаттың өзекті болуы керегін түсіндіріңіз. Жұмысқа қабылдау күні өзгерсе, электрондық құжаттың қалыптастырылған күні 72 сағат талабына сай келетінін қайта тексеріңіз.

Тексеру үшін қызметкер өз құжатын өзі ашып, сканерлеп оқуға ұсынады. Жұмыс беруші құжатты белгіленген рәсім шегінде тексереді. Қызметкер өзінің жеке құпиясөзін, банк деректерін және БЭҚ-ын өзі бақылауға тиіс: кадрлық тексеру жұмыс берушіге оның жеке кабинетіне кіруге өкілеттік бермейді.

Әскери есеп күнтізбесіне қандай мерзімдерді енгізу керек

Заңды тұлға орындайтын негізгі міндеттер мен мерзімдер № 1487 тәртіптің 13, 34 және 40–46-тармақтарында белгіленген.

34-тармақ техникалық мүмкіндік болған жағдайда жұмысқа қабылдау немесе жұмыстан босату туралы хабарламаларды «Дія» порталы немесе жеке есеп кабинеті арқылы электрондық түрде жіберуге мүмкіндік береді. Осы арналармен жіберілген хабарламаны қағаз түрінде қосымша тапсыру қажет емес. Еңбек қатынастары «Обрій» бірыңғай ақпараттық-талдамалық жүйесі арқылы электрондық түрде рәсімделсе, тәртіп тиісті хабарламаларды автоматты түрде қалыптастырып, жіберуді көздейді.

Кәсіпорын жеке әскери есеп тізімдерін 5-қосымшадағы нысан бойынша, ал жедел есептің жиынтық құжатын 12-қосымшадағы нысан бойынша электрондық және/немесе қағаз түрде жүргізеді. 36-тармаққа сәйкес, офицерлер құрамына, қатардағы, сержанттық және старшиналық құрамға, әйелдерге және әскерге шақырылушыларға арнап бөлек тізімдер жасалады. 37-тармаққа сәйкес, тізімдер қағаз әскери есеп құжаттарының көшірмелерімен немесе электрондық құжаттармен, оның ішінде басып шығарылған даналарымен бірге сақталады. 38-тармаққа сәйкес, тиісті орган әскери есептен алып тастаған («знято з військового обліку») немесе әскери есептен шығарған («виключено з військового обліку») азаматтардың құжаттарының көшірмелерін кәсіпорын бөлек істе сақтайды.

Бұл талап әскери запаста болудың шекті жасына жеткен адамдарға қолданылмайды. 36-тармаққа сәйкес, әр топтағы тізімдерде жұмылдыру кезінде белгіленген жерге келу міндетін көрсететін жұмылдыру өкімі бар адамдар туралы мәліметтер олар жіберілетін командалар бойынша бөлек көрсетіледі; командалар нөмірлерінің өсу ретімен орналастырылады. Әскери резервте қызмет өткеріп жүрген адамдар жұмылдыру өкімі бар әскери міндеттілер ретінде есепке алынады. 43-тармаққа сәйкес, тізімдерде бронь берілген әскери міндеттілер туралы мәліметтер де бөлек көрсетіледі.

44-тармақ бойынша жұмыстан босатылған қызметкерлер туралы мәліметтер де, ерекше кезеңде әскери қызметке шақырылуына немесе қабылдануына байланысты жұмыс міндеттерін атқарудан босатылған қызметкерлер туралы мәліметтер де ағымдағы жылдың соңына дейін тізімдерде сақталады. Еңбек шартының қолданылуы тоқтатыла тұрған қызметкерлер тізімде қалады. 35-тармаққа сәйкес, қызметкер запаста болудың шекті жасына жеткеннен кейін жеті күн ішінде басшы тізімге «Виключено з військового обліку за віком» («Жасына байланысты әскери есептен шығарылды») деген белгі қояды.

Кәсіпорын 9-қосымша бойынша тексеру мен салыстырып тексеру нәтижелерінің журналын жүргізеді. Сондай-ақ 19 және 34-тармақтарға сәйкес Әскери есеп қағидаларын басып шығарып, көпшілік кіре алатын үй-жайдың көрнекі жеріне орналастырады.

Егер мәліметтер сәйкес келмесе, жұмыс беруші не істеуі керек

Іс жүзіндегі әрекеттер тәртібі сәйкессіздік қай жерде анықталғанына байланысты: кәсіпорынның тізімінде ме, еңбек қатынастары туралы деректерде ме, әлде қызметкердің жеке әскери есеп жазбасында ма.

1. Сәйкессіздікті тіркеңіз. Қандай мәліметтер қай құжаттарда бір-біріне сәйкес келмейтінін және бұл сәйкессіздік қашан анықталғанын жазып қойыңыз. Тек қажетті растаушы құжаттарды тіркеңіз.
2. Еңбек қатынастарын растайтын құжаттарды тексеріңіз. Жұмысқа қабылдау, ауыстыру немесе жұмыстан босату туралы бұйрықты және есеп жүргізуге негіз болған құжаттарды тексеріңіз. Қате кәсіпорын тарапынан кетсе, өз жазбаларыңызды түзетіп, тиісті хабарламаны жіберіңіз.
3. Нақтылау рәсімін қолданыңыз. Техникалық мүмкіндік болса, уәкілетті адам «Дія» порталы немесе жеке есеп кабинеті арқылы әрекет етеді. Қызметкердің жеке мәліметтерін түзету қажет болса, оған Тізілімді жүргізетін органға қалай жүгіну керегін түсіндіріңіз.
4. Сұраудың немесе хабарламаның қабылданғаны не қабылданбағаны туралы жауапты сақтаңыз. Алынған жауапты тиісті құжаттарға тіркеңіз. Сұрау қабылданбаса, жауапта көрсетілген себепті тексеріп, қандай құжаттар қажет екенін анықтаңыз.
5. Бақылау тізімін тексеріп, салыстырып тексеруді растаңыз. «Дія» порталы арқылы өзекті мәліметтерді сұратыңыз. № 1487 тәртіптің 28-1-қосымшасының 11-тармағына сәйкес, кәсіпорын осы қосымшаның 9-тармағы бойынша өзгерістерді өңдеу нәтижесін әлі алмаған болса, бақылау тізіміне есеп деректерінің өзгергені туралы берілген хабарламадағы мәліметтер енгізіледі. Бақылау тізімін тексеріп, ұсынылған ақпараттың дұрыстығын растайтын, салыстырып тексеру жүргізілгені туралы қол қойылған хабарламаны жіберіңіз. Хабарламаны жауапты адам жасаса, оған басшы немесе уәкілетті адам да қол қояды. 28-1-қосымшаның 10–13-тармақтарына сәйкес, қол қойылған хабарламаны бұдан әрі өзгертуге болмайды. Бұл хабарлама салыстырып тексерудің жүргізілгенін растайды. 28-1-қосымшаның 16-тармағына сәйкес, кәсіпорын мұндай әрекеттерді шамадан тыс немесе негізсіз көп жасаған жағдайда, Тізілім салыстырып тексеру жүргізілгенін тіркеу санын автоматты түрде шектеуі мүмкін. Бұл шектеулер есеп деректерінде нақты өзгеріс болған кезде салыстырып тексеруге кедергі келтірмейді. Нәтижені тексеру нәтижелерін есепке алу журналына енгізіңіз. Электрондық салыстырып тексеруге техникалық мүмкіндік болмаса, жауапты адам тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктегі ТЦК және СП-ға бекітілген кесте бойынша немесе келісілген мерзімде тізімдер мен әскери есеп құжаттарының көшірмелерін өзі тапсырады. Басқа әкімшілік-аумақтық бірліктердегі ТЦК және СП-ға тізімдерден үзінділер мен әскери есеп құжаттарының көшірмелері екі данада жіберіледі. Украина Қауіпсіздік қызметінің органдарымен және барлау органдарының бөлімшелерімен салыстырып тексеру үшін кәсіпорын бұл материалдарды екі данада тапсырысты пошта жөнелтілімімен жібереді. Жөнелтілімге ішіндегі құжаттардың тізімдемесі қоса беріледі және оның табысталғаны туралы хабарлама алу көзделеді. Салыстырып тексерілгені туралы белгісі бар үзіндінің қайтарылған данасын сақтап, нәтижені журналға енгізіңіз.

№ 1487 тәртіптің 28-1-қосымшасына сәйкес, хабарлама жіберілгеннен кейін 72 сағат ішінде жұмыс орны туралы мәліметтерді нақтылау үшін мына шарттар орындалуға тиіс: адам әскери есепте тұруы керек, ал тиісті еңбек қатынастарының бар екені немесе тоқтатылғаны Украина Зейнетақы қорының мәліметтерімен расталуы керек.

28-1-қосымшаның 8-тармағына сәйкес, жұмыс беруші қызметкердің нақты немесе мәлімделген не тіркелген тұрғылықты жерінің мекенжайы және лауазымға тағайындау туралы бұйрық деректемелері өзгергені жөнінде хабарлай алады. Хабарлама алынған сәттен бастап 72 сағат ішінде Тізілім мемлекеттік ресурстармен электрондық алмасу арқылы тиісті мәліметтерді тексеріп, жаңартады. Егер өзгеріс электрондық алмасу арқылы расталмаса немесе қосымша тексеруді қажет етсе, тиісті ТЦК және СП операторы өзгеріс туралы мәліметті ол жөнінде белгілі болған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде қарайды. Деректердің пішімінде қате болса немесе олардың өзара сәйкестігін тексеру кезінде қате анықталса, «Дія» порталы арқылы мәліметтерді нақтылау тоқтатылады. Нәтижесінде өзгерістер расталғаны немесе қабылданбағаны және себебі туралы хабарлама келеді.

Шартты мысал. Дүкен сатушысы жұмыстан босатылғаннан кейін де Тізілімде оның сол дүкеннің қызметкері екені көрсетіледі. Жауапты адам бұйрықты, кәсіпорынның өз тізімдеріне түзету енгізілгенін және хабарлама жіберілгенін тексереді, ал қызмет қолжетімді болса, жұмысқа орналасқандар тізіміндегі ақпаратты алып тастау туралы хабарлама жасайды. Деректер автоматты түрде жаңартылуы үшін 28-1-қосымшада белгіленген шарттар орындалуға тиіс. Кәсіпорын қызметкері жүйенің жауабын сақтап, нәтижені тексереді.

Кандидатты жұмысқа қабылдау кезінде сәйкессіздік анықталса, оның 34-тармақты орындауға ықпалын анықтаңыз: құжаттың бар-жоғын, мәліметтердің өзектілігін және адамның әскери есепте тұрғаны расталғанын тексеріңіз. Қолда бар деректермен тексеруді аяқтау мүмкін болмаса, тиісті орган арқылы мәліметтерді нақтылауды ұйымдастырыңыз. Кадрлық шешім анықталған мән-жайлар мен қолданылатын заң талаптарына негізделуі керек; техникалық сәйкессіздікті тексеру қажет.

Тексеру және өтініш беру кезінде қызметкерлердің деректерін қалай қорғауға болады

№ 1951-VIII заңның 6-бабының үшінші бөлігі Тізілім мақсаттары үшін адамның келісімінсіз дербес деректерді өңдеуге рұқсат етеді. Сонымен бірге 7-баптың 8 және 8-1-тармақтарында арнайы шарт бар: ата-аналар, өкілдер, балалар, отбасылық жағдай және отбасы мүшелері туралы мәліметтер әскерге шақырылушының, әскери міндетті адамның немесе резервшінің келісімімен ғана енгізіледі.

Жұмыс беруші қызметкерлердің деректерін өзі өңдеуге қандай құқықтық негіз бар екенін № 2297-VI заңның 11-бабына сәйкес анықтайды. Заңда көзделген міндетті орындау осындай негіз бола алады. Сонымен бірге 6, 14 және 24-баптар деректердің көзделген мақсатқа сай болуын, көлемінің артық болмауын, тиісті түрде қорғалуын және заңды негізде берілуін талап етеді.

Практикалық ұсыныс: жұмысты ұйымдастыру үшін мынадай ережелерді белгілеңіз:

• Есеп істеріне қол жеткізетін қызметкерлерді белгілеңіз. Оларға өз міндеттерін орындауға қажетті көлемде ғана қол жеткізуге рұқсат беріңіз.
• Тиісті құжаттар мен растауларды қолжетімділігі шектелген істе сақтаңыз. Оларды рәсімде көзделген арна арқылы жіберіңіз.
• Мәліметтерді белгіленген нысандар мен нақты әрекетке қажетті көлемде жинаңыз. Жеке кабинетте көрінетін деректер жұмыс берушіге қажет көлемнен асып кетуі мүмкін.
• Тексеруді қызметкер өзі кабинетке кіріп, қажетті құжатты көрсететіндей етіп ұйымдастырыңыз.
• Жасанды интеллект сервистерінде өтініш үлгілерін әзірлегенде, ойдан алынған немесе толық иесіздендірілген мысалдарды қолданыңыз. Нақты әскери есеп құжаттарын, қызметкерлердің дербес деректерін, QR-кодтарды және әскери есеп материалдарын кәсіпорындағы белгіленген қорғалған үдерісте сақтаңыз.

Егер адам өзінің дербес деректері заңсыз өңделіп жатыр деп санаса немесе өзі туралы қате мәлімет алса, № 2297-VI заңның 8-бабына сәйкес, деректерді түзетуді талап етіп, талабын негіздей алады. Ол Украина Жоғарғы Радасының Адам құқықтары жөніндегі уәкіліне немесе сотқа да жүгіне алады. Мұндай өтініш үшін бастапқы арызды, оның берілгенін растайтын құжатты, алынған жауапты және сәйкессіздікті растайтын құжаттарды сақтаңыз.

Жеке әскери есеп, жұмыс берушідегі есеп және деректерді қорғау үшін жауапкершілік

Украинада жауапкершілік бұзылған міндет пен оны жасаған адамға байланысты. «Оберіг» жүйесіндегі сәйкессіздіктің себебін тексеріп, қандай деректерді түзету қажет екенін анықтаңыз.

Әскерге шақырылушылар, әскери міндеттілер және резервшілер жеке әскери есеп ережелерін бұзғаны үшін Украинаның Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің (ӘҚБтК) 210-бабы бойынша жауап береді. Заңды тұлға жұмыс берушінің лауазымды адамы 210-1-бап бойынша қорғаныс, жұмылдыруға дайындық және жұмылдыру туралы заңнаманы бұзғаны үшін жауап береді. Деректердегі техникалық сәйкессіздік өздігінен автоматты түрде айыппұл салуға негіз болмайды: нақты қандай бұзушылық жасалғанын және қай норма қолданылатынын анықтау қажет.

Төмендегі шектерді ӘҚБтК-нің 210, 210-1 және 188-39-баптары белгілейді. Кестедегі барлық мөлшер азаматтардың салық салынбайтын ең төменгі табысы бірліктерімен көрсетілген.

Әр баптың үшінші бөлігі қолданылуы үшін тиісті әрекет ерекше кезеңде жасалуы керек; оған дейін әкімшілік жаза қолданылған болуы міндетті емес. 210-1-бап азаматтардың жауапкершілігін де қарастырады, ал кестедегі баған тек заңды тұлғалардың лауазымды адамдарына қатысты.

210-баптағы ескертпе 210 және 210-1-баптар үшін ерекше жағдайды көздейді. Әскерге шақырылушылардың, әскери міндеттілердің және резервшілердің бірыңғай мемлекеттік тізілімінің иеленушісі әскерге шақырылушының, әскери міндеттінің немесе резервшінің дербес деректерін өзге ақпараттық-коммуникациялық жүйелермен, тізілімдермен, соның ішінде жария тізілімдермен, немесе дерекқорлармен (деректер банктерімен) электрондық ақпарат алмасу арқылы ала алатын болса, осы баптардың ережелері қолданылмайды. Бұл дереккөздердің иеленушілері, басқарушылары немесе әкімшілері мемлекеттік органдар болуы керек.

Ерекше жағдайды қолдану үшін бұзушылықтың қандай дербес деректерге қатысты екенін және Тізілім иеленушісінің оларды аталған тәсілмен алу мүмкіндігі бар-жоғын анықтау қажет. Мәліметтердің «Оберіг» тізілімінде болуы жұмыс берушіні өзге орындалмаған міндеттердің бәрі үшін, мысалы, тізімдерді жүргізбегені немесе қызметкерлерге шақыру туралы хабарламағаны үшін жауапкершіліктен өздігінен босатпайды.

188-39-баптың төртінші бөлігі лауазымды адамдар мен жеке кәсіпкерлерге дербес деректерді қорғаудың белгіленген тәртібін сақтамағаны үшін 300–1000 салық салынбайтын ең төменгі табыс бірлігі мөлшерінде айыппұл қарастырады, егер бұл деректерге заңсыз қол жеткізуге немесе дербес деректер субъектісінің құқықтарын бұзуға әкеп соқса. Осындай бұзушылық бір жыл ішінде қайталанып, ол үшін адамға әкімшілік жаза қолданылған болса, бесінші бөлік бойынша айыппұл 1000–2000 осындай бірлікті құрайды.

Практикалық ұсыным: анықталған сәйкессіздікке қатысты құжаттарды сақтаңыз, қызметкерлердің дербес деректерге қол жеткізуін тексеріңіз және қателерді түзету үшін қабылданған шараларды тіркеңіз.

Талаптарды тексеруге арналған ресми дереккөздер

• Украинаның № 1951-VIII «Әскерге шақырылушылардың, әскери міндеттілердің және резервшілердің бірыңғай мемлекеттік тізілімі туралы» заңы — 1–3, 5–10, 12–14-3-баптар: Тізілімнің мақсаты, қатысушылары, деректер құрамы, азаматтардың құқықтары, электрондық алмасу және кабинеттер.
• Украина Министрлер Кабинетінің № 1487 «Әскерге шақырылушылардың, әскери міндеттілердің және резервшілердің әскери есебін ұйымдастыру және жүргізу тәртібін бекіту туралы» қаулысы — 8–16, 19, 20–23, 33–47, 50–51, 72-тармақтар; 2, 4, 5, 9, 12, 28-1-қосымшалар: есепті ұйымдастыру, құжаттарды тексеру, мерзімдер және электрондық салыстырып тексеру.
• Украинаның № 2232-XII «Әскери міндет және әскери қызмет туралы» заңы — 1, 33, 34, 37-баптар: адамдардың санаттары, әйелдерді есепке алу, жұмыс орнындағы жеке есеп және есеп мәртебесінің өзгеруі.
• Украинаның № 2297-VI «Дербес деректерді қорғау туралы» заңы — 6, 8, 11, 14, 24-баптар: өңдеудің көлемі мен негіздері, адамның құқықтары, деректерді беру және қорғау.
• Украина Қорғаныс министрлігі: «Оберіг» тізілімі қалай жұмыс істейді — өз мәліметтерін алу, қателерді түзету, ақпарат көздері және қолжетімділікті бақылау.
• «Резерв+» ресми нұсқаулығы — орнату, сәйкестендіру, байланыс деректерін жаңарту, құжатты алу және тексеру, онлайн түзетудің көзделген жағдайлары.
• Украинаның Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі — 210 және 210-1-баптар, 210-баптағы ескертпе, 188-39-баптың төртінші және бесінші бөліктері: жауапкершілік шарттары, деректерді электрондық түрде алуға қатысты ерекше жағдай және айыппұл мөлшерлері.
• Украинаның Еңбек туралы заңдар кодексі — 24-бап: еңбек шартын жасасуға қажетті құжаттар, соның ішінде заңнамада көзделген жағдайларда тиісті әскери есеп құжаты.